بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو تەنها کارامەیییەکی پەروەردەیی نییە؛ بەشێکە لە ژیانی ڕۆژانەمان. لەوانەیە ناوی کەسێکت لەبیر کردبێت، بەڵام دەموچاوی بە هەموو وردەکارییەکانیەوە لەبیرە. ئەوە هێزی بیرەوەری بینراوی تۆیە. بیرگەی بینراو وەک کامێرای مێشکمان وایە، وێنە و وردەکاری و دەموچاو و زانیارییە بینراوەکانی جیهانی دەوروبەرمان دەگرێت و هەڵیدەگرێت. ئەم لێهاتووییە ڕۆڵێکی گرنگی هەیە لە ژیانی ڕۆژانەماندا، لە خوێندنەوە و نووسینەوە تا بیرهێنانەوەی ئاراستەکان و ناسینەوەی ڕووخساری هاوڕێیان. هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە کە بیرەوەری بینراو کارامەیییەکە کە دەتوانرێت پەرەی پێبدرێت.
لەم بابەتەدا 7 ڕێگەی سادە و خۆش و پراکتیکیتان پێ دەناسێنین کە دەتوانیت ئەم توانا گرنگە لە خۆت یان منداڵەکانتدا بەهێز بکەیت.
1.یاری«من سیخوڕم»:
ئەم یارییە یارییەکی خۆشە بۆ خێزان یان هاوڕێیان کە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ تەحەدایبەهێزکردنی بیرەوەری بینراو دەکات.
چۆنیەتی یاریکردن:
بەلایەنی کەمەوە پێویستت بە دوو کەسە. کەسێک لە مێشکی خۆیدا شتێک لە دەوروبەرەکەیدا هەڵدەبژێرێت و ئەوانی دیکە بە وتنی پیتی یەکەمی ئەو شتە ڕێنمایی دەکات. بۆ نموونە دەڵێن: «بە چاوەکانم شتێک دەبینم کە بە پیتی ‘ک’ دەست پێدەکات!» پاشان ئەوانی تر بە سەیرکردنی دەوروبەریان دەبێت پێشبینی بکەن ئەو تەنە چییە.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
ئەم یارییە دەروون ناچار دەکات بە وردی ژینگەکە سکان بکات و بیرگەی کارکردنی بینراو بەکاربهێنێت بۆ دۆزینەوە و هاوتاکردنی شتەکان لەگەڵ ئەو ئاماژەی پێدراوانە.
2. مەشقی «جیاوازییەکان بدۆزەرەوە»:
ئەم ڕاهێنانە کلاسیکە یەکێکە لە ڕاستەوخۆترین ڕێگاکان بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو و یادەوەری و دەتوانرێت بە دوو شێوە ئەنجام بدرێت.
چۆنیەتی ئەنجامدانی:
- شێوازی وێنە: لە کتێبی خولیا یان یارییە ئۆنلاینەکاندا دوو وێنەی نزیکەی یەکسان پیشانت دەدرێت و دەبێت جیاوازییە بچووکەکانی نێوانیان بدۆزیتەوە. ئەمەش مێشک ناچار دەکات وردەکارییەکان لەبیر بکات و بەراوردیان بکات لەگەڵ وێنەکەی تر.
- شێوازی کەسی: چەند شتێک (وەک یاری یان کەلوپەلی نووسین) لەسەر مێزەکە دابنێ. داوا لە منداڵەکە بکە بە وردی سەیریان بکات. پاشان داوای لێبکە چاوەکانی دابخات. لەم کاتەدا شتێکی نوێ لابەرە، بگوازەرەوە یان زیاد بکە. پاشان داوای لێبکە بڵێ چی گۆڕاوە.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
ئەم چالاکییە ڕاستەوخۆ سەرنجدان بە وردەکارییەکان و توانای ڕاگرتنی وێنەیەکی دەروونی بۆ بەراوردکردن بەهێز دەکات، کە هەردووکیان پێکهاتەی سەرەکی بیرەوەری بینراون.
3. مەشقی «گێڕانەوەی ئەزموونی ڕۆژانە»:
ئەمە ڕاهێنانێکی دەروونی سادە و ڕۆژانەیە کە دەتوانیت بە ئاسانی بیخەیتە ناو گفتوگۆکانتەوە.
چۆنیەتی ئەنجامدانی:
منداڵەکەت یان تەنانەت خۆت هان بدە وردەکارییەکانی ڕووداوەکانی ڕۆژەکە باس بکەیت. پرسیاری وەک «ئەمڕۆ بۆ نانخواردنی نیوەڕۆ چیت خوارد؟»، «لە قوتابخانە چ یارییەکت کرد؟»، یان «لە ڕێگای ماڵەوە چ شتێکی سەرنجڕاکێشت لەسەر شەقام بینی؟» بۆ وەڵامدانەوەی ئەم پرسیارانە دەبێت کەسەکە ئاماژە بەو وێنە دەروونیانە بکات کە لەو ڕۆژەوە هەڵگیراون.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
ئەمەش پرۆسەی «وەرگرتنەوەی» زانیارییە بینراوەکان لە بیرەوەری چالاک و بەهێز دەکات و هەروەها ڕێگەیەکی زۆر باشە بۆ باشترکردنی پەیوەندی لەگەڵ منداڵان و بەهێزکردنی بیرەوەری بینراویان.
4. یاری «هاوتاکردنی کارتی بیرگە»، بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو:
یاری هاوتاکردنی کارت(Memory Game) یەکێکە لە ڕاهێنانە بەناوبانگەکان و باشترین ڕاهێنانەکان بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراوی کورتخایەن بۆ هەموو تەمەنەکان.
چۆنیەتی یاریکردن:
ژمارەیەک جووت کارت (بۆ نموونە دوو کارتی سێو، دوو کارتی ئۆتۆمبێل) بە ڕووی خوارەوە لەسەر مێزەکە یان زەویەکە دابنێ. هەر یاریزانێک بە نۆرە دوو کارت دەگێڕێتەوە. ئەگەر کارتەکان هاوشێوە بن، وەک خاڵێک بۆ خۆیان وەریدەگرن و نۆرەیەکی تر یاری دەکەن. ئەگەر لەیەک نەچن جارێکی تر دەیانگێڕنەوە و نۆرەی یاریزانی داهاتووە. براوە ئەو کەسەیە کە زۆرترین جووتە لە کۆتاییدا کۆکردۆتەوە.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
ئەم یارییە ڕاستەوخۆ تەحەدای بیرگەی بینراو دەکات بۆ بیرهێنانەوەی شوێن و وێنەی کارتە جیاوازەکان و توانای بەخێرایی وەبیرهێنانەوەی زانیارییە بینراوەکان باشتر دەکات.
5. تێکەڵکردنی بیرەوەری بیستن و بینراو:
بەکارهێنانی چەندین هەست بە یەکجار دەتوانێت یارمەتی مێشک بدات زانیارییەکان بە قووڵی تۆمار بکات.
چۆنیەتی ئەنجامدانی:
کاتێک دەتەوێت ڕێنمایییەکی نووسراو یان بڕگەیەکی کتێبێک لەبیرت بێت، بە دەنگی بەرز بۆ خۆت بیخوێنەرەوە. کاتێک هەردووک زانیاریەکان دەبینن و هەم دەبیستن، مێشکتان لە ڕێگەی دوو کەناڵی جیاوازەوە وەریدەگرن. ئەمەش هۆکارێکە بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو و بیرەوەری بیستن.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
بە دروستکردنی دوو ڕێڕەوی دەماری جیاواز (یەکێکیان بینراو و یەکێکیان بیستراو) بۆ یەک پارچە زانیاری، ئەم تەکنیکە شوێنەواری بیرەوەری بەهێزتر و بەردەوامتر لە مێشکدا دروست دەکات. لە ئەنجامدا لە داهاتوودا وەرگرتنەوەی ئەو زانیاریانە ئاسانتر دەبێت.
6. دروستکردنی وێنەی دەروونی:
ئەمە کارامەیییەکی بنەڕەتیه بۆ بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو. «وێنەی دەروونی» بریتییە لە هەوڵی هۆشیارانە بۆ دروستکردنی وێنەیەکی ڕوونی زانیاری لە مێشکتدا.
چۆنیەتی ئەنجامدانی:
کاتێک هەوڵدەدەیت لیستی ئەرکەکان یان بازاڕکردنت لەبیر بێت، لەبری ئەوەی وشەکان دووبارە بکەیتەوە، ڕێکخستنی ئەوان لەسەر ڕەفەکانی فرۆشگایەک یان ئەنجامدانی ئەو ئەرکانە لە مێشکتدا ببینە. بۆ ئەوەی چەمکێک لە وانەیەکدا لەبیرت بێت، هەوڵبدە وێنەیەک یان دیاگرامێک کە پەیوەندی بەوەوە هەبێت لە مێشکتدا.
ئەم ڕاهێنانە چۆن یارمەتی بیرەوەری دەدات؟
ئەم لێهاتووییە ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە چالاکییەکانی ڕۆژانەی وەک خوێندنەوە و نووسین و ڕێنووسیدا. ئەم تەکنیکە بە تایبەتی بۆ ئەو منداڵانەی کە کێشەی ڕێنووسییان هەیە، زۆر گرنگە. بە هاندانی ئەوان بۆ «وێنەگرتن»ی وشەکان لە مێشکیاندا، لە لەبیرکردنی زارەکی دووردەکەونەوە و بەرەو تێگەیشتنێکی بینراوتر و بەردەوامتر لە وشەکە دەڕۆن.
7. گرنگی بە تەندروستی دەروونی خۆت بدە و داوای یارمەتی پیشەیی بکە:
هەندێک جار کێشەی بیرەوەری تەنها ڕاهێنانێکی سادە نییە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی لە پرسە قووڵەکانی وەک سترێس، دڵەڕاوکێ، یان خەمۆکیدا هەیە. توێژینەوە زانستییەکان دەریانخستووە کە فشاری درێژخایەن و دڵەڕاوکێ دەتوانێت کاریگەری نەرێنی لەسەر کارەکانی مەعریفی هەبێت، لەوانەش بیرەوەری. توێژینەوەیەک دەریخستووە کە چارەسەری ئۆنلاین بە شێوەیەکی بەرچاو بیرەوەری بەشداربووانی باشتر کردووە بە کەمکردنەوەی نیشانەکانی خەمۆکی و دڵەڕاوکێ.
بۆیە گرنگیدان بە تەندروستی دەروونیت ستراتیژییەکی سەرەکییە بۆ چارەسەرکردنی ئەو بەربەستە بنەڕەتیانەی کە ڕەنگە بیرەوەریت تێکبدەن. ئەگەر هەست دەکەیت کێشەکانی بیرەوەریت ژیانی ڕۆژانەت بە شێوەیەکی جددی تێکدەدات، قسەکردن لەگەڵ پسپۆڕی تەندروستی دەروونی یان چارەسەری دەروونی دەتوانێت هەنگاوێکی زۆر کاریگەر بێت بۆ هەردوو بەهێزکردنی بیرەوەری بینراو و باشترکردنی تەندروستی مەعریفی و دەروونیت.
ئەنجام:
بیرەوەری بینراو ماسولکەیەکی دەروونییە کە بە مەشقکردن بەهێزتر دەبێت. وەک دەبینیت پێویستت بە شێوازی ئاڵۆز نییە بۆ بەهێزکردنی بیرەوەری بینراوت. یارییە سادەکانی وەک «جیاوازییەکان ببینە» یان خووەکانی ڕۆژانەی وەک «گێڕانەوەی یادەوەرییەکان» دەتوانن کاریگەرییەکی سەرسوڕهێنەریان هەبێت. پێشنیار دەکەین یەکێک لەم شێوازە خۆشانە هەڵبژێریت و ئەمڕۆ تاقی بکەیتەوە. لەبیرت بێت کە یەکدەنگی لە پراکتیکدا کلیلی سەرکەوتنە و ئەگەر نیگەرانی جددیترت هەیە لەم بوارەدا، داوای یارمەتی لە کەسێکی پسپۆڕ هەمیشە باشترین چارەسەرە.
