چۆن یارمەتی گەشەکردنی داهێنان لە منداڵاندا بدەین؟

داهێنان لە منداڵاندا یەکێکە لە توانا گرنگەکان کە دەتوانێت داهاتوویان لە قاڵب بدات. جیهانی ئەمڕۆ زیاتر لە جاران پێویستی بە منداڵان هەیە کە بیرکردنەوەیەکی جیاواز بکەن، چارەسەری نوێ دروست بکەن و چوارچێوەی دووبارەبووەوە بشکێنن. داهێنان تەنیا بۆ هونەرمەندان نییە؛ کارامەیییەکە کە ڕۆڵێکی بنەڕەتی دەگێڕێت لە فێربوون، چارەسەرکردنی کێشەکان، پەیوەندیکردن و تەنانەت تەندروستی دەروونی منداڵان.

بەزۆری داهێنان پەیوەستە بە نوێبوون و تازەبوونەوە و گەڕان بەدوای ڕێگا نەناسراوەکاندا. منداڵێک کە بە شێوەیەکی داهێنەرانە بیردەکاتەوە، جیهان وەک ئەوەی «هەبێت» نابینێت، بەڵکو وەک خۆی «دەتوانێت» ببینێت. ئەم توانایە بنەڕەتیترین سەرمایەی دەروونییە کە مرۆڤ لە ڕووبەڕووبوونەوەی گۆڕانکارییەکانی ژیاندا هەیەتی.

داهێنان لە منداڵاندا چییە؟

لە زانستە دەروونناسی و پەروەردەییەکان دیدگای جیاواز هەیە بۆ پێناسەکردنی داهێنان لە منداڵاندا بە وردی. بەڵام چەمکە هاوبەشەکان لە زۆربەی ئەم تیۆرانەدا دەبینرێن: بیرکردنەوەی نوێ، چارەسەری نوێ، ڕوانگەی جیاواز و توانای دروستکردنی بیرۆکەی نوێ. بە سادەیی داهێنان لە منداڵاندا واتە توانای بیرکردنەوە و مامەڵەکردن بە شێوازێکی جیاواز بۆ گەیشتن بە بیرۆکە و چارەسەری نوێ.

داهێنان بەشێکە لە بیرکردنەوەی مرۆڤ کە هەمیشە توانای گەشەکردنی هەیە و هەرگیز ناوەستێت. ئەم تایبەتمەندییە یەکێکە لە گرنگترین هۆکارەکان کە مرۆڤ لە بوونەوەرەکانی تر جیادەکاتەوە و ئامادەیە لە منداڵیدا زیاتر لە هەموو کاتێکی تر پەرەی پێبدرێت.

گرنگی چاندنی داهێنان لە منداڵاندا:

لە دونیای خێرای ئەمڕۆدا، ڕۆژانە کێشەکان ئاڵۆزتر دەبن و چارەسەرە کۆنەکان بەس نین. ئەو منداڵانەی بە داهێنان پەروەردە دەکرێن توانای زیاتریان دەبێت بۆ گونجاندن لەگەڵ گۆڕانکارییەکان و چارەسەرکردنی کێشەکان و بڕیاردان لە داهاتوودا.

زۆرێک لە دەروونناسەکان، لەوانەش ئەلفرێد ئادلێر، داهێنان بە یەکێک لە بناغەکانی «کەسایەتییەکی تەندروست» دەزانن. ئەگەر لە ژیانی کەسانی سەرکەوتوودا بکۆڵینەوە، دەبینین کە داهێنان لە منداڵانی دوێنێدا گۆڕاوە بۆ داهێنان و سەرکەوتن لە گەورەکانی ئەمڕۆدا.

بۆچی منداڵی باشترین کاتە بۆ پەرەپێدانی داهێنان؟

منداڵی هەستیارترین و زێڕینترین کاتە بۆ پەروەردەکردنی داهێنان. لەم ماوەیەدا هێشتا مێشکی منداڵ لە قاڵبی دەروونی ڕەق و یاسا کۆمەڵایەتییە سنووردارەکان و چوارچێوەی پەروەردەیی ڕەقدا تێنوەگلاوە.

منداڵان لە یارییەکانیاندا بە ئاسانی یاساکان دەگۆڕن و چیرۆکەکان دروست دەکەن و واقیع بە شێوازی خۆیان دروست دەکەنەوە. بەڵام لەگەڵ چوونە ناو سیستەمی پەروەردەیی نەریتی، زۆرجار داهێنان جێگەی خۆی دەداتەوە بۆ لەبیرکردن، ڕاست و هەڵە و وەڵامی پێشوەختە دیاریکراو. ئەگەر ژینگەی خێزان و پەروەردە ئاگایان لێ نەبێت، ئەم پرۆسەیە وردە وردە دەتوانێت داهێنەری منداڵ لاواز بکات.

ڕێگا کاریگەرەکان بۆ چاندنی داهێنان لە منداڵاندا:

داهێنان لە هەموو منداڵاندا زگماکییە، بەڵام بۆ ئەوەی گەشە بکات، دەبێت هەلومەرجی گونجاو دابین بکرێت. لە خوارەوە گرنگترین ستراتیژییەکانی چاندنی داهێنان لە منداڵاندا دەکۆڵینەوە.

1. دروستکردنی سەلامەتی دەروونی:

یەکەم هەنگاو بۆ پەرەپێدانی داهێنان لە منداڵاندا قبوڵکردنی بێ مەرجە. کاتێک منداڵ هەست بە بەها دەکات بەبێ گوێدانە دەرئەنجامی ڕەفتار یان ئەدای خۆی، ئازایەتی دەدۆزێتەوە بۆ دەربڕینی بیرۆکە و خەیاڵەکانی. ژینگەیەک کە منداڵێک تێیدا بەردەوام حوکم بدرێت، وردە وردە داهێنان دەکوژێنێتەوە. سەلامەتی دەروونی بنەمای سەرەکی گەشەسەندنی بیرکردنەوەی داهێنەرانەیه.

2. دابینکردنی ئازادی دەروونی:

منداڵ دەبێ بتوانێت بە ئازادی خەیاڵ بکات و بیربکاتەوە و بیرۆکەکانی دەرببڕێت؛ تەنانەت ئەگەر سەیر یان نالۆژیکیش دەرکەون. چالاکییەکانی وەک چیرۆکگێڕان، نیگارکێشان، نووسین، یارییە خەیاڵییەکان لە باشترین ئامرازەکانن بۆ پەرەپێدانی داهێنان لە منداڵاندا. ئازادی لە بیرکردنەوەدا ڕێگە بە منداڵ دەدات دەستی بگات بە چینە قووڵەکانی خەیاڵەکەی.

3. ڕێگەدان بە منداڵ بۆ هەڵەکردن:

هەڵەکردن بەشێکی دانەبڕاوە لە فێربوون و داهێنان. منداڵێک کە ڕێگەی پێنادرێت هەڵە بکات، وردە وردە لە تاقیکردنەوەی بیرۆکەی نوێ دەترسێت. ڕەخنەی توند یان ترس لە شکست یەکێکە لە گەورەترین دوژمنەکانی داهێنان لە منداڵاندا. هەڵەکان پردێکن بۆ دۆزینەوەی چارەسەری نوێ.

4. ئاگاداربە هاندان نەبێتە بەربەست لەبەردەم داهێنان:

هاندانی زیادەڕۆیی و لەسەر بنەمای ئەنجامەکان دەتوانێت منداڵێک بەرەو هەڵبژاردنی ڕێگای سەلامەت و دووبارەبووەوە ببات. لەم حاڵەتەدا منداڵ تەنها بیر لە سەرکەوتن دەکاتەوە نەک ئەزموون و پرۆسەکە. بۆ پەروەردەکردنی داهێنان لە منداڵاندا:

• هاندانی هەوڵدان، نەک تەنها ئەنجامەکە
• پرۆسەی کار لە کۆتاییەکەی بە گرنگتر بزانە

ئەم جۆرە هاندانە لە هەمان کاتدا متمانە بەخۆبوون و داهێنان بەهێز دەکات.

5. ناڕێکخراوی هەمیشە خراپ نییە:

چالاکییە داهێنەرەکان بەزۆری کەمێک ناڕێکخراویی لەگەڵدایە. سنووردارکردنی توند بۆ ڕێکخستن دەتوانێت ڕێگری بکات لە زۆرێک لە ئەزموونە داهێنەرەکانی منداڵ. دروستکردنی فەزای سەلامەت بۆ یاریکردن و بیناسازی و تاقیکردنەوە ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە پەروەردەکردنی داهێنان لە منداڵاندا.

6. لەگەڵ منداڵەکەت بەشداری چالاکییە داهێنەرەکان بکە:

دایک و باوک گرنگترین نمونەی منداڵن. کاتێک دایک و باوک بەشدارن لە چالاکییە داهێنەرەکاندا، منداڵان زیاتر پاڵنەریان دەبێت بۆ تاقیکردنەوە و فێربوون. تەنانەت ئەرکەکانی ڕۆژانەی وەک چێشت لێنان، پاککردنەوەی ماڵ، یان باخداری دەتوانرێت بە کەمێک داهێنان بگۆڕدرێن بۆ دەرفەتی فێربوون.

ئەنجام:

پەروەردەکردنی داهێنان لە منداڵاندا پێویستی بە گۆڕینی دیدگا لەلایەن دایک و باوک و پەروەردەکارانەوە هەیە. پێش هەموو شتێک پێویستە خۆمان بیرێکی کراوە و نەرم و نیانمان هەبێت بۆ ئەوەی بتوانین داهێنەری منداڵەکانمان ببینین و پشتگیری بکەین.

داهێنان دیارییەکی زگماکییە لە هەموو منداڵاندا؛ تەنها پێویستە ژینگەیەکی سەلامەت و ئازاد و پشتیوانییە بۆ ئەم توانا بەنرخە بۆ گەشەکردن و دروستکردنی داهاتوویەکی گەشاوەتر بۆیان.